Opdracht, Betogend stuk

Gekozen artikelen: Blind geloof. Geluidswandeling, NRC handelsblad. 12 oktober.
“He, de kleur verplaatst zich” interview met Peter Struyken, NRC handelsblad. 19 oktober.
“Kunstenaar laat zich derde oor aannaaien” artikel op ww.hln.be, 25 oktober.

Voor deze opdracht heb ik drie artikelen gekozen. Alle drie gaan over uiteenlopende soorten van beeldende kunst. Actuele beeldende kunst in haar breedste vorm. Breder dan ik haar tot nu toe ooit gekend heb. Struyken die geen waarde hecht aan vorm en daar tegenover een geluidswandeling die aan een vergeten heilige leven in blaast.
Als ik de breedte van kunst had moeten uitbeelden had ik voorheen misschien mijn duim en middelvinger zo ver mogelijk uit elkaar gehouden; “Zo breed” nu strek ik mijn armen uit naar links en rechts. En vraag me af; “of zou er nóg meer zijn?”

“He de kleur verplaatst zich”:
Dus die golvende blauwwitte straatstenen zijn een parkeerplaats. En het is kunst? Al eerder had ik gelezen in de volkskrant dat ook de postzegel die we in Nederland gebruiken door hem is ontworpen. Hij komt ineens heel dichtbij, zijn kunst is in de buurt. Ik ben dus al redelijk gefascineerd als ik opnieuw een artikel over hem aantref in het NRC handelsblad.

Ik had mij al verbaast over een recensie van Struyken in de Volkskrant, mijn vooroordeel is dat een kunstenaar iets wil vertellen. In “hé, de kleur verplaatst zich” lees je hoe anders hij omgaat met kunst. Hoe hij afstand bewaard en probeert iets nieuws te maken zonder dat hij zelf zo overtuigd is van zijn kunnen. “Dat hij bijvoorbeeld geen muzieknoten kan lezen., ondanks dat hij een groot aantal schitterende kleurcomposities heeft gemaakt” en “Hij zegt dat hij moeite heeft met de computer omdat hij geen enkel mathematisch inzicht heeft- al goochelt hij wel voortdurend met algoritmes en sinussen. Hij noemt zichzelf een alfa, of nee, beter nog, óók geen alfa”. Want hij kan geen woordjes onthouden” (r. 26 t/m 39)
Deze man lijkt me een aparte man. De manier waarop hij beschrijft naar de wereld te kijken en zijn beschrijvingen van gebeurtenissen uit zijn leven vind ik bijna onmenselijk.

Peter Struyken beschrijf dat hij liever niet kijkt naar wat hij ziet, maar naar wat er gebeurd. Hij zegt; “Het onderwerp interesseert me helemaal niet- nooit gedaan ook. Vorm is niet interessant. Ik ben niet gek natuurlijk. Ik zie heus wel iemand op straat lopen. Maar ik vind het prettig om te denken: hé, de kleur verplaatst zich.” Vreemde gewaarwording; zo’n gedachtegang. Zelf zit ik constant te dagdromen en hersenkraken om het meest geniale idee te vinden voor een nieuw werk. Hij nummert zijn werken. Ik sta versteld.

Blind geloof:
Geluidskunstenares Cillia Erens maakte een geblinddoekte wandelroute. Toeschouwers worden aan de arm genomen terwijl ze geluiden uit de tijd van Oda horen. Oda -een heilige die genas van haar blindheid- voelde dat haar blindheid een geschenk van God was, zo doet het verhaal. Toen ze weer kon zien hoefde ze geen man meer, ze ging haar leven aan de Schepper wijden.
Hoewel de bewoners van St. Oedenrode het misschien niet eens allemaal weten, zou ze daar hebben gewoond. “Oede” komt van Oda zo zegt men. Het kunstwerk “terug naar Oda, een kunstrelict 2007-680” is een soort modern relikwie. De toeschouwer hoort de zee ruizen, een klaterende beek en het blaffen van de hond. Ze waant zich even in de tijd van Oda. En wanneer de wandeling afgelopen is het contrast. Ik kan me inbeelden hoe dat voelt; als de stilte bij de ondertiteling na een film.

Van het neutrale, horende moment naar het volgende moment. Je stapt uit de wereld die je daarvoor met zich meenam. Alsof de ontreddering die Oda gevoeld moet hebben toen ze ineens zag ook nu weer kan plaatsvinden.
Toeschouwers zien de plaats waar Oda gewoond zou hebben, alle kleuren, lijnen voorwerpen.
Terug op aarde, 2007.
Cillia brengt dingen die ver van je afstaan dichterbij. In tegenstelling tot Struyken, die zelf grote afstanden bewaard tussen hem en zijn kunstwerken.

Kunstenaar laat zich derde oor aannaaien:
Een klein artikeltje in een gratis dagblad wekt mijn aandacht. Een Australische kunstenaar heeft zichzelf een derde oor laten aannaaien. Onder de naam Stelios Arcadiou vind ik op het internet een ietwat uitgebreider artikel. Alle artikelen die ik vind over dit onderwerp zijn ondergebracht onder het kopje “bizar”, dit stijgt het kunstzinnige inbeeldingsvermogen van de verslaggevers te boven.
In de binnenkant van de beste man zit een oor verzonken. Op de foto keert hij zijn arm zo dat de pers een foto kan maken. Ik zie geen trots in zijn blik; het lijkt alsof hij de geschokte reactie van het publiek afwacht.


Stelios is jaren bezig geweest met het vinden van een chirurg die het oor wou aanhechten. En nu het dan eindelijk zo ver is gekomen wil hij ook dat de toeschouwer mee kan luisteren. Dit wil hij realiseren door er een microfoontje in de implanteren. Walgelijk? De kunstenaar noemt het verheffing van het menselijk lichaam. Ik niet.

Net als bij Struyken krijg ik niet het gevoel dat Arcadiou probeert een verhaal te vertellen, toch lijkt hij zichzelf zeer serieus te nemen; aangezien hij spreekt over “verheffing van het menselijk lichaam” en als klap op de vuurpijl. Misschien dat we binnenkort – naast de wereld van Oda- ook met gesloten ogen kunnen luisteren naar de onderarm van Stelios.